مصطفى النوراني الاردبيلي

44

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

سوزش است . در هند از تخم ميوه آن براى جلوگيرى از اسهال استفاده مىكنند . « 4 » ميوه نارس و گياه آن طعم تلخ و ناپسند و اثر قابضى دارد ، كه از آن به عنوان قابض در اسهالهاى ساده استفاده به عمل مىآيد . ميوه رسيده آن اثر مدرّ دارد ، و در موارد كمى دفع ادرار و وجود سنگ در دستگاه دفع ، مصرف مىشود . گل و ميوه آن به مصرف دفع سكسكه اطفال مىرسد ، چوب آن در ناراحتىهاى هضمى منشأ صفرا كه با سر درد و تهوع همراه است و پوست ساقه آن در ديسانترى اثر درمانى ظاهر مىكند ، براى گلهاى آن اثر مقوى باه و براى ميوه‌اش اثر مذكور و مقوى قائلأند . شيره ميوه نارس و گياه آن بر روى زخمهاى تازه جهت درمان استفاده مىشود و چون تانن فراوان دارد تاثير آن سريع مىباشد . از روغن دانه جهت درمان اسهالهاى ساده و از پوست درختچه در رفع تب‌هاى نوبه مىتوان استفاده نمود . دم كرده ميوه آن به صورت غرغره جهت معالجه آفت لثه و همچنين درمان گلودرد و التهاب مخاط دهان به كار مىرود . « 1 » خوراك : مقدار خوراك آن از 5 تا 7 گرم و مزاج آن دو درجه گرم و خشك مىباشد . « 2 » خوراك آبنوس تا سه درهم مىباشد . « 3 » ضرر و اصلاح : آبنوس براى معده مضرّ است و مصلح آن صمغ عربى يا شاهسفرم است . آبنوس براى چشم گرم ضرر دارد و مصلح آن شياف ابيض است . « 4 » بدل يا مشابه : بدل آبنوس چوب كنار خشك ( درخت سدر ) است . « 5 » محل رويش : در ايران نمىرويد و پرورش هم داده نمىشود . « 6 » اين درختچه در نواحى بسيار گرم آسيا مانند هند و سيلان مىرويد . « 7 » آبنوس در هند ، ماداگاسكار و جزيره موريس مىرويد . « 8 »

--> ( 4 ) - دستور بريتانى . ( 1 ) - گياهان دارويى ، دكتر زرگرى ، ج 2 ، ص 269 . ( 2 ) - دستور بريتانى . ( 3 ) - محيط اعظم ، ج 1 ، ص 93 . ( 4 ) - همان ، ج 1 ، ص 93 . ( 5 ) - همان . ( 6 ) - گياهان دارويى ، دكتر زرگرى ، ج 1 ، ص 269 . ( 7 ) - همان . ( 8 ) - فرهنگ معين ، ج 1 ، ص 26 .